چه ظروفی را نباید در ماشین ظرفشویی بگذاریم؟ (لیست سیاه ظروف حساس)
ماشین ظرفشویی یکی از بهترین اختراعات بشر است که زندگی مدرن را آسان کرده و وقت زیادی را در آشپزخانه ذخیره میکند. این دستگاه با ترکیب آب داغ، بخار و مواد شوینده قوی، میتواند چربیهای سرسخت را از بین ببرد و ظروفی براق تحویل دهد، اما این قدرت تمیزکننده همیشه برای تمام ظروف مفید نیست و گاهی به جای تمیز کردن، به ابزارهای آشپزخانه آسیب میزند. بسیاری از افراد بدون آگاهی از مواد سازنده ظروف، آنها را در دستگاه میچینند و پس از یک چرخه شستشو با آسیبهای جبرانناپذیر روبرو میشوند. برای حفظ طول عمر ظروف و سلامت دستگاه، شناخت تفاوت بین ظروف مقاوم و ظروف حساس ضروری است. در این راهنما، میخواهیم دقیقاً بررسی کنیم که چه ظروفی را نباید در ماشین ظرفشویی بگذاریم (لیست سیاه ظروف حساس)؛ دانستن پاسخ این سوال نه تنها از آسیب دیدن ظروف گرانقیمت شما جلوگیری میکند، بلکه به عملکرد بهتر دستگاه نیز کمک خواهد کرد.
لیست سیاه: ظروفی که هرگز نباید وارد دستگاه شوند
ازآنجاییکه برخی مواد نمیتوانند حرارت بالا، رطوبت شدید و مواد شوینده قوی را تحمل کنند، لازم است قبل از چیدن ظروف در ماشین ظرفشویی لیست زیر را بررسی کنید. ما در ادامه مهمترین ظروفی که باید حتماً با دست شسته شوند را به شما معرفی کردهایم:
ظروف چوبی (تخته کار، قاشق و کاسه)
چوب مادهای طبیعی و زنده است که با آب و هوا تغییر شکل میدهد. قرار دادن ظروف چوبی در ماشین ظرفشویی اشتباهی رایج است که میتواند هزینهبر باشد. این ظروف شامل تختههای کار، قاشقهای چوبی، کاسههای سالاد و حتی دستههای چوبی کارد و چنگال میشوند.
- چرا چوب در ظرفشویی ترک میخورد یا باد میکند؟
حرارت بالا و رطوبت شدید در محیط ماشین ظرفشویی، تاثیرات بسیار زیادی روی الیاف چوب دارد. این فرآیند باعث ایجاد ترکهای ریز و درشت روی سطح ظرف شده و ظاهری نامناسب بهوجود میآورد. همچنین، جذب آب بیش از حد باعث باد کردن چوب و تغییر شکل آن میشود که استفاده از آن را در آینده دشوار میسازد.
- از بین رفتن روغنهای طبیعی چوب و کدر شدن سطح آن
ظروف چوبی برای حفظ زیبایی و دوام خود، به روغنهای طبیعی موجود در بافتشان نیاز دارند. مواد شوینده قوی و آب داغ، این روغنهای محافظتکننده را از بین میبرند. در نتیجه چوبی خشک با سطحی زبر ایجاد میکند که رنگی خاکستری و کدر داشته و تمام جذابیت خود را از دست داده است.
ظروف مسی و برنجی
ظروف مسی و برنجی به دلیل زیبایی خیرهکننده و رسانایی حرارتی بالا، در آشپزخانههای سنتی و مدرن جایگاه خاصی دارند. این فلزات واکنشپذیر هستند و نیاز به مراقبت بالایی دارند و نباید داخل ماشین ظرفشویی قرار گیرند.
مواد شوینده ماشین ظرفشویی، بهخصوص آنهایی که حاوی سفیدکننده هستند، با مس و برنج واکنش شیمیایی شدیدی نشان میدهند. این واکنش باعث اکسید شدن سریع سطح فلز شده و ظاهر درخشان و براق مسی را به رنگی تیره، کدر و لکهدار تبدیل میکند. تمیز کردن و براق کردن دوباره این ظروف بعد از آسیب دیدن، بسیار سخت و گاهی غیرممکن است.
ظروف آلومینیومی (قابلمه و ورقه)
آلومینیوم فلزی سبک و مقاوم است، اما در برابر شرایط خاص ماشین ظرفشویی آسیبپذیر میباشد. بسیاری از قابلمههای قدیمی یا ورقههای آلومینیومی یکبار مصرف را نباید داخل دستگاه قرار دهید؛ چراکه در اثر تماس با آب داغ و مواد شوینده قلیایی، سطح آلومینیوم دچار واکنش اکسیداسیون میشود.
این موضوع باعث ایجاد یک لایه خاکستری و کدر روی ظرف شده و ظاهری نامناسب ایجاد میکند. اگرچه این لایه سمی نیست، اما تمیز کردن آن دشوار بوده و ظرف را کهنه نشان میدهد.
چاقوهای حرفهای آشپزخانه
چاقوهای گرانقیمت و حرفهای تیغههای بسیار تیزی دارند که برای برش دقیق طراحی شدهاند. محیط ماشین ظرفشویی برای این چاقوها مناسب نیست؛ چون در طول چرخه شستشو، چاقوها با سایر ظروف برخورد کرده و تیغه آنها در اثر سایش به مرور کند میشود. علاوه بر این، آب داغ و رطوبت بالا میتواند ساختار فلزی تیغه را تحت تأثیر قرار داده و استحکام آن را کاهش دهد.
همچنین، رطوبت و حرارت میتواند باعث انبساط مواد دسته چاقو شود و چسب یا اتصالات نگهدارنده دسته را ضعیف کند. این کار باعث شل شدن دسته چاقو میشود که در هنگام استفاده خطرات جدی به همراه دارد.
ظروف حساس؛ با احتیاط وارد شوید!
برخی ظروف به دلیل ظرافت، ارزش مالی یا جنس خاصی که دارند، نمیتوانند شرایط سخت ماشین ظرفشویی را تحمل کنند. این ظروف ممکن است در اثر حرارت بالا، مواد شوینده قوی یا فشار آب دچار آسیبهای غیرقابل جبران شوند. برای اینکه از خراب شدن وسایل گرانقیمت خود جلوگیری کنید، بهتر است این ظروف را با دست بشویید.
ظروف با لبه طلایی یا نقرهای (سرویس چینی مهمان)
ظروف چینی که دارای حاشیههای طلایی یا نقرهای هستند، معمولاً برای مهمانیهای خاص استفاده میشوند و قیمت و ارزش بالایی دارند. این ظروف بسیار حساس بوده و شستشوی آنها در ماشین ظرفشویی ریسک بزرگی محسوب میشود.
لایههای طلایی یا نقرهای روی این ظروف در واقع یک پوشش فلزی نازک هستند که با فشار شدید آب و آنزیمهای قوی موجود در قرصهای ماشین ظرفشویی به سرعت ساییده شده و از بین میروند. اگر چند بار این ظروف را در ماشین بشویید، متوجه میشوید که طرحهای زیبای آنها خراب شدهاند.
کریستالهای ظریف و گرانقیمت
ظروف کریستالی به دلیل شفافیت و وزن خاصی که دارند خیلی محبوباند، اما ساختار شیشهای آنها در برابر تغییر دما و ضربه بسیار آسیبپذیر است. شستشوی مداوم کریستال در ماشین ظرفشویی باعث خوردگی شیمیایی سطح شیشه میشود. این پدیده که به آن ابری شدن میگویند، درخشش شیشه کریستال را از بین برده و آن را کدر و مات میکند. این تغییر شکل دائمی بوده و راهی برای ترمیم کردن آن وجود ندارد.
ظروف پلاستیکی غیر استاندارد
همه پلاستیکها مثل هم نیستند و برخی از آنها طوری طراحی شدهاند که در برابر حرارت ماشین ظرفشویی مقاوم باشند، اما اکثر ظروف پلاستیکی معمولی این توانایی را ندارند. به همین دلیل، قبل از قرار دادن ظروف پلاستیکی در دستگاه، باید به دنبال علامت Dishwasher Safe در کف ظرف باشید. درصورت عدم وجود علامت، احتمال ذوب شدن یا تغییر شکل ظرف در اثر حرارت بالا بسیار زیاد است.
همچنین، پلاستیکهایی که برای شستشو در ماشین ظرفشویی مناسب نیستند، در برابر حرارت بالا مواد شیمیایی مضر مانند BPA را آزاد میکنند. این مواد میتوانند به غذای شما منتقل شده و سلامتیتان را به خطر بیندازند.
ظروف خاصی که احتمالاً دربارهشان اشتباه میکنید
بسیاری از ظروفی که محکم و مقاوم به نظر میرسند دارای لایههای محافظ یا ساختارهای خاصی هستند که در برابر حرارت بالا، شویندههای قوی و رطوبت شدید از بین میروند. شما بایستی این ظروف را جدا کرده و در داخل دستگاه قرار ندهید تا از خطر خراب شدن یا مسمومیت غذایی جلوگیری کنید. در زیر به برخی از پرکاربردترین آنها پرداختهایم:
１.تابه و قابلمههای چدنی
ظروف چدنی خیلی محکماند و گرمای خوبی نگه میدارند، اما گزینه مناسبی برای شستشو در ماشین ظرفشویی نیستند. این ظروف به دلیل دوام بالا و نگهداری حرارت، محبوبیت زیادی دارند و بایستی برای نگهداری از آنها اصول خاصی را رعایت کرد.
ظروف چدنی معمولاً با یک لایه روغن پخته شده محافظت میشوند تا از زنگ زدن آن جلوگیری شده و خاصیت نچسب پیدا کنند. ماشین ظرفشویی این لایه محافظ را کاملاً میشوید و چدن را در برابر رطوبت آسیبپذیر کرده و منجر به زنگ زدگی سریع آن میشود.
２.ظروف تفلون و نچسب
ظروفی با پوشش تفلون برای آشپزی با روغن کم عالی هستند، اما پوشش آنها خیلی حساس و ظریف است. قرصها و مواد شوینده ماشین ظرفشویی خیلی قوی هستند و به مرور زمان پوشش تفلون را فرسوده میکنند.
بدین صورت ظرف خاصیت نچسب خود را از دست داده و تکههای سیاه رنگ آن کنده میشود. این تکهها هم ظرف را خراب میکنند و هم ممکن است همراه غذا وارد بدن شما شوند که برای سلامتی مضر میباشند.
３.ماگهای مسافرتی و تراولماگها
ماگهای مسافرتی معمولاً دارای دربهای مهرهای و لایههای عایق هستند که ساختاری پیچیده دارند. وقتی تراولماگها را در ماشین ظرفشویی میگذارید، ممکن است آب به فضای بین دیوارههای داخلی و خارجی نفوذ کند. این آب نه تنها خاصیت عایق را از بین میبرد، بلکه میتواند باعث ایجاد بوی بد و رشد باکتری در جاهایی که قابل تمیز کردن نیستند، شود.
چطور علامتهای پشت ظروف را بخوانیم؟
تولیدکنندگان ظروف در اکثر مواقع راهنمای استفاده از ظروف را با نمادهای استاندارد روی بدنه آنها چاپ میکنند. با یادگیری این علامتهای ساده از خراب شدن وسایلتان جلوگیری کرده و با خیال راحت از دستگاه استفاده نمایید. در زیر به بررسی برخی از علامتهای مهم پرداختهایم:
- نماد ظرفشویی (ظرف زیر دوش آب)
این نماد که معمولاً به شکل یک بشقاب زیر دوش آب یا یک مربع با قطرات آب است، نشان میدهد که ظرف کاملاً ایمن بوده و میتوانید بدون نگرانی آن را داخل ماشین ظرفشویی بشویید.
- نماد فقط طبقه بالا (Top Rack Only)
این نماد اغلب به صورت دو خط افقی نمایش داده میشود و به این معنی است که ظرف باید فقط در طبقه بالایی دستگاه قرار گیرد؛ چراکه طبقه بالا حرارت کمتری دارد و از آسیب دیدن ظروف حساس جلوگیری میکند.
- نماد ممنوعیت ورود به ظرفشویی
اگر یک ضربدر قرمز روی نماد ظرفشویی دیدید یا بشقابی که خط خورده است، یعنی این ظرف اصلاً برای ماشین مناسب نیست. این علامت به وضوح میگوید که ظرف باید بهصورت دستی شسته شده و هرگز وارد دستگاه ظرفشویی نشود.
سوالات متداول
- آیا شستن اسکاچ و اسفنج در ماشین ظرفشویی مجاز است؟
خیر، بهتر است اسکاچها و اسفنجهای ظرفشویی را به صورت دستی بشویید، زیرا حرارت بالا و رطوبت دستگاه میتواند باعث فرسایش سریع بافت آنها و رشد باکتری در لایههای داخلیشان شود.
- اگر اشتباهاً ظرف چوبی را در دستگاه شستیم، چطور آن را احیا کنیم؟
برای احیای ظروف چوبی، بلافاصله پس از خروج از دستگاه، آنها را با یک دستمال نخی خشک کنید و سپس با استفاده از روغنهای طبیعی مانند روغن زیتون یا بادام، سطح چوب را آغشته کرده و اجازه دهید کاملاً جذب شود.
- چرا ظروف استیل من بعد از شستشو لکه زنگزدگی میگیرند؟
این اتفاق معمولاً به دلیل تماس طولانی ظروف استیل با نمکهای موجود در جوهر گچ یا برخورد با فلزات دیگر در حین شستشو رخ میدهد که خوردگیهای سطحی ایجاد میکند.
نتیجهگیری
برای استفاده درست از ماشین ظرفشویی، باید بدانید ظروفتان از چه جنسی ساخته شدهاند. همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، بسیاری از ظروف از جمله چوبی، مسی، آلومینیومی و ظروف با روکش حساس، در برابر شرایط این دستگاه مقاومت ندارند. رعایت این نکات و توجه به برچسبهای روی ظروف، از آسیبهای مالی جلوگیری میکند. همیشه به یاد داشته باشید که پیشگیری بهتر از درمان است و شناخت دقیق چه ظروفی را نباید در ماشین ظرفشویی بگذاریم؟ (لیست سیاه ظروف حساس)، به شما کمک میکند تا ظروفتان سالهای طولانی سالم بمانند.
